Γελώ με την ενανθρώπιση

Συνέντευξη του Γιάννη Καλαβριανού στον Κωστή Μπίτσιο

«… ο Διάβολος είναι η πίστη χωρίς χαμόγελο, η αλήθεια που δεν αμφισβητείται ποτέ…Ίσως καθήκον όποιου αγαπάει τους ανθρώπους να είναι να τους κάνει να γελούν με την αλήθεια…». («Το όνομα του ρόδου», Ουμπέρτο Έκο).

Στις 14 Ιανουαρίου δικάστηκαν για προσβολή των Θείων και της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας οι συντελεστές της παράστασης «Εγώ είμαι το Θείο Βρέφος» (εταιρεία θεάτρου), μαζί με τον καλλιτεχνικό διευθυντή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου που τους φιλοξένησε (Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος). Συγκατηγορούμενοι και συνεντευξιαζόμενοι εδώ είναι οι Γιάννης Καλαβριανός (συγγραφέας και σκηνοθέτης του έργου) και Αναστασία Μποζοπούλου (ηθοποιός και μέλος της ομάδας Sforaris).

Uncovered City: Ποιος σας μήνυσε;

Γιάννης Καλαβριανός: Δύο ιδιώτες. Ζήτησαν να κατέβει άμεσα η παράσταση και να τιμωρηθούν παραδειγματικά όσοι εμπλέκονται σε αυτήν, έτσι ώστε να μην επαναληφθεί το ίδιο φαινόμενο στο μέλλον.

U.C.: Πιστεύετε ότι η συγκεκριμένη κίνηση ισοδυναμεί με απόπειρα λογοκρισίας;

Γ.Κ.: Σαφέστατα! Από την στιγμή που κάποιος θεωρεί ότι προσβάλλεται από κάτι και απαιτεί να μην το δει και κανείς άλλος, προφανώς προσπαθεί να λογοκρίνει την οποιαδήποτε μορφή έκφρασης. Το θέατρο είναι μία διαδικασία ενεργή. Ο άλλος ντύνεται, πλένεται, πληρώνει και πηγαίνει. Όποιος θέλει έρχεται. Πώς μπορείς να ζητήσεις να μην πάει κάποιος, επειδή εσύ θεωρείς ότι προσβλήθηκες;

Αναστασία Μποζοπούλου: Ρωτούσα τον Γιάννη (Καλαβριανό) τις προάλλες αν μπορούσε να διανοηθεί ότι θα δημιουργείτο τέτοιο θέμα. Για μας ήταν μεγάλη έκπληξη. Αναφέρομαι στην περίοδο που είχαν αρχίσει να έρχονται στο θέατρο (του Νέου Κόσμου) κάποιες επιστολές ότι «Προσβάλλετε τα θεία!» και «Ντροπή σας!» από ανθρώπους που δεν ξέρω αν είχαν δει την παράσταση, αλλά και από ανθρώπους που είχαν ακούσει μόνο τον τίτλο. Επιστολές που ήταν μέχρι και αστείες. Μία μέρα πήγαμε στο θέατρο και βλέπουμε από έξω κάτι θεούσες. Διαδήλωση, χαμός. Δεν το πίστευα! Ήταν Φεβρουάριος (2006) και είχαν μαζευτεί μαυροφορεμένες κυρίες με αυτούς τους κότσους στα μαλλιά. Μετά από μισή ώρα είχαν συγκεντρωθεί περίπου εκατό άτομα με πλακάτ και μεγαλεπήβολα συνθήματα και όλο αυτό εξελίχθηκε σε ένα βίαιο περιστατικό. Δεν άφηναν τους θεατές που είχαν έρθει να μπουν στο θέατρο και τους έκαναν και κήρυγμα: «Ξέρετε τι είναι αυτό που πάτε να δείτε; Δεν ντρέπεστε;». Ήρθαν και κάποια κανάλια. Εμείς βαμμένοι, έτοιμοι, αλλά δεν ξεκινούσε η παράσταση. Τελικά έγινε η παράσταση και μάλιστα παρίστατο και ο καλλιτεχνικός διευθυντής κ. Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος (:συγκατηγορούμενος!). Προσκαλέσαμε και τους διαμαρτυρόμενους και φυσικά δεν ήρθε κάποιος από αυτούς. Την άλλη μέρα είμαστε σε κάτι «μεσημεριανά». Πιστέψαμε ότι εκεί θα σταματούσε όλο αυτό. Μετά μας ήρθε η κλήση για απολογία.

U.C.: Οι δύο μηνύτριες έχουν δει την παράσταση;

Γ.Κ.-Α.Μ.: Όχι!!!

U.C.: Γιάννη είχες πρόθεση να προσβάλλεις κάποιον όταν έγραφες το έργο;

Γ.Κ.: Καμμία!

U.C.: Οι γονείς σας τι είπαν; γνωρίζω ότι η Μαρία Κοσκινά (ηθοποιός και συγκατηγορούμενη) έχει στην οικογένειά της πατέρα θεολόγο και δύο παππούδες Μητροπολίτες!

Γ.Κ.: Μόλις έμαθαν για την μήνυση «έπεσαν από τα σύννεφα». Το έργο δεν είναι ένα μανιφέστο αθεΐας. Είναι μία κωμωδία. Δεν έχει να κάνει με την θρησκεία. Έχει να κάνει με την θέληση ενός παιδιού να κάνει κάτι πολύ σημαντικό, και αποφασίζει να γίνει θεός. Προσπαθεί να αντιγράψει τον Χριστό. Αποτυγχάνει: δεν μπορεί να κάνει θαύματα, δεν μπορεί να διδάξει, δεν μπορεί να βρει μαθητές. Το έργο ασχολείται με την ακλόνητη πίστη του ανθρώπου ότι μπορεί να κάνει σπουδαία πράγματα. Το συγκεκριμένο παιδί θέλησε να κάνει το σπουδαιότερο: να γίνει θεός.

U.C.: Από το μυαλό σας είχε περάσει ποτέ ότι μπορεί να αντιμετωπίσετε τέτοιες αντιδράσεις;

Γ.Κ.: Ποτέ, ποτέ, ποτέ! Και αυτό γιατί το έργο δεν έχει να κάνει με την πίστη ή με την επίσημη Εκκλησία. Όσοι αντέδρασαν, είδαν απλά την αφίσα και φαντάστηκαν πράγματα.

Α.Μ.: Και μόνο ο τίτλος θεωρήθηκε προκλητικός.

Γ.Κ.: Εγώ κάποια στιγμή (με την δεύτερη ειδικότητα του γιατρού) είχα στο ψυχιατρείο έναν ασθενή, ο οποίος πίστευε ότι έχει μία αποστολή: να σώσει την ανθρωπότητα από την υπερκατανάλωση νερού, και για αυτό επί έξι μήνες δεν πλενόταν. Κάποιοι άνθρωποι-και αυτό μόνο με όρους της κλινικής ψυχιατρικής μπορείς να το εξηγήσεις-έχουν στο μυαλό τους μία αίσθηση αποστολής. Κάποιοι πιστεύουν ότι θα σώσουν την Εκκλησία από πάσης φύσεως εχθρούς. Είναι αυτόκλητοι υπερασπιστές του Χριστού, λες και εμείς είμαστε οι Δαίμονες. Οπότε δεν μπορώ να ψάχνω εγώ τα κίνητρα της κάθε ψυχιατρικής περίπτωσης. Ένας άνθρωπος ο οποίος παίρνει μία εικόνα και την φέρνει στο κεφάλι ενός θεατή, ο οποίος θέλει να δει μία παράσταση, είναι κλινική περίπτωση.

Α.Μ.: Όταν του δίνεις και ψυχιατρικές προεκτάσεις, του δίνεις ένα άλλοθι. Έτσι;

Γ.Κ.: Μα αν δεν τον ονομάσω άρρωστο, θα πρέπει να συνδιαλαγώ μαζί του κανονικά. Πώς να συνδιαλαγώ με μία που έφερε στο κεφάλι ενός θεατή μία εικόνα; δηλ. με το πλακάτ να χτυπάς έναν άνθρωπο επειδή θέλησε να δει μία παράσταση;! Δεν τους δίνω άλλοθι. Απλά καταλαβαίνεις ότι σε αυτήν την χώρα έχει χαθεί κάθε μέτρο. Μπορεί ο οποιοσδήποτε φανατικός να δημιουργήσει πρόβλημα. Όταν ξαφνικά η Εκκλησία έχει πουλήσει όλα τα χωράφια των αγροτών επάνω στην Βιστωνίδα , όταν διαβάζω ότι μία συγκεκριμένη μονή στο ’γιο Όρος πήρε 4,5 εκατ. ευρώ από την κυβέρνηση, για να προωθήσει τα ερευνητικά προγράμματα για την αντιμετώπιση του καρκίνου(!), και φίλοι μου γιατροί δεν έχουν πληρωθεί τις εφημερίες από πέρυσι, δεν μπορώ εγώ να συζητήσω κανονικά! Η Εκκλησία που κατέχει την μισή Ελλάδα, συζητά το αν εγώ θα βγάλω λεφτά από το δευτερότριτο σε ένα θέατρο!

U.C.: Συνεχίζετε κανονικά στα σχέδιά σας ως ομάδα;

Γ.Κ.: Εμείς συνεχίζουμε κανονικά. Την επόμενη χρονιά, όταν προσπαθήσαμε να ανεβάσουμε για 2 ^η χρονιά την παράσταση, πολλά θέατρα αρνήθηκαν να μας φιλοξενήσουν, υπό τον φόβο νέων επεισοδίων. Γι’ αυτό και κάναμε την παράσταση στο Club 22. Φέτος είμαστε στο Θέατρο του Ήλιου ( Φρυνίχου 10-Πλάκα), και παρουσιάζουμε το νέο έργο μου, τις «Πρακτόρισσες», κάθε Δευτέρα και Τρίτη. Πρόκειται για μία παρωδία των χολιγουντιανών action movies. Ελπίζω να μην έρθει η KGB ή το FBI και «ζητήσουν τα ρέστα». Ή η Αντζελίνα Τζολί, ισχυριζόμενη ότι την κοροϊδεύουμε ή «Οι ’γγελοι του Τσάρλι». (γέλια). Θέλω να πω ότι είναι προς τιμήν του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου που δεν σκέφτηκε στιγμή να κάνει πίσω, αν και αυτό για το θέατρό του θα μπορούσε να είναι πλήγμα.

U.C.: Προσεφέρθη ο Σταμάτης Κραουνάκης να παρουσιαστεί ως μάρτυρας υπεράσπισης;

Γ.Κ.: Βέβαια. Όλοι οι άνθρωποι που είδαν την παράσταση γνωρίζουν πολύ καλά τι πραγματεύεται. Η αντίδραση δεν είναι εκ μέρους της επίσημης Εκκλησίας. Είναι κάποια οργάνωση, από αυτούς μάλλον τους ζηλωτές της πίστης, παραθρησκευτική. Δεν μας μήνυσε η επίσημη Εκκλησία.

U.C.: Ποια η γνώμη σας για την δικαστική κίνηση του Σεραφείμ Πειραιώς κατά του Λύο Καλοβυρνά και της «Σύνθεσης»;

Γ.Κ.: Δεν μπορείς να απαντάς σε έναν διαταραγμένο άνθρωπο με τόση οργή γιατί χάνεις το δίκιο σου. Και το λέω εγώ που συνέχεια αυτό παθαίνω. Νομίζω θα αρκούσε να έγραφε τις δηλώσεις του και να απαντούσε λέξη προς λέξη. Οπότε θα μπορούσε να τον μηνύσει εκείνος πρώτος και να ζητήσει αποζημίωση. Δεν μπορείς να τους απαντάς χρησιμοποιώντας τον τρόπο τους. Ίσως θα έπρεπε να είναι με λιγότερη οργή, για να φανεί ολοκάθαρα πως μιλάμε για άλλους πλανήτες: από την μία η λογική και η προοδευτικότητα και από την άλλη η οπισθοδρόμηση και το μίσος.

Υ.Γ.: τον Μάρτιο του ‘06 (περιοδικό « AFTERSHAVE »), αλλά και τον Απρίλιο του ‘07 (« UNCOVERED CITY ») βαθμολόγησα την παράσταση με πέντε αστεράκια (*****).